Μαθήματα οίνου

Το έδαφος... μετράει

{
}

Το έδαφος είναι στοιχείο πρωταρχικής σημασίας για την ύπαρξη του αμπελιού και, κατ’ επέκταση, για τη δημιουργία του κρασιού. Οχι μόνο συγκρατεί και στηρίζει το αμπέλι, αλλά παράλληλα φροντίζει τόσο τη «θρέψη», όσο και τη θερμοκρασία του.

Αυτή η σημασία έχει γίνει κατανοητή στους οινοπαραγωγούς εδώ και χιλιετίες, ωστόσο οι Σιστερσιανοί μοναχοί της μεσαιωνικής Γαλλίας ήταν εκείνοι που συστηματικά άρχισαν να παρατηρούν, να καταγράφουν και να ιεραρχούν τα διάφορα αμπελοτόπια. Το έδαφος και το υπέδαφος, φυσικά, είναι μόνο ένα μέρος των μοναδικών χαρακτηριστικών που διαθέτει ένας αμπελώνας, ωστόσο τα εντελώς διαφορετικά αρώματα και γεύσεις που διαθέτουν κρασιά από αμπελώνες που βρίσκονται πλάι-πλάι καταδεικνύουν γιατί κάποια αμπελοτόπια δίκαια συγκαταλέγονται ανάμεσα στα ακριβότερα οικόπεδα του πλανήτη. Ας δούμε, λοιπόν, τα βασικά χαρακτηριστικά του εδάφους που καθορίζουν τη φυσιογνωμία ενός αμπελώνα.

 

Η σύσταση

Αργιλος, πηλός, ασβέστης, χαλίκια, άμμος, γρανίτης, σχιστόλιθος, λάβα είναι μερικά από τα εκατοντάδες στοιχεία που μπορούμε να συναντήσουμε στο έδαφος και το υπέδαφος ενός αμπελώνα. Τα πιο ελαφριά εδάφη, όπως τα αμμώδη ή τα χαλικώδη, επιτρέπουν καλύτερη αποστράγγιση αλλά και κατακράτηση ζέστης, σε αντίθεση με τα πιο βαριά, όπως τα πηλώδη. Στην ικανότητα αποστράγγισης, πάντως, συμβάλλει σημαντικά και η σαθρότητα του εδάφους - την απόλυτη έκφρασή της προσφέρουν τα εδάφη της Βουργουνδίας.

 

Η κλίση

Μπορεί οι εικόνες με τις σχεδόν κάθετες πλαγιές του γερμανικού Ρήνου ή του γαλλικού Ροδανού να είναι παρούσες σε κάθε οινικό περιοδικό, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι οι μεγάλες κλίσεις είναι per se επιθυμητές στην αμπελοκαλλιέργεια. Βοηθούν φυσικά στην καλύτερη αποστράγγιση -αφού το νερό φεύγει γρήγορα προς τα κάτω-, αλλά επιτρέπουν και τη μέγιστη πρόσληψη ηλιακής ακτινοβολίας λόγω αμφιθεατρικής διάταξης. Τα παραπάνω μπορεί να κάνουν τη διαφορά μεταξύ σωστής ωρίμασης των σταφυλιών και καταστροφής, επιτρέποντας σε αφιλόξενες, κατά τα άλλα, για το αμπέλι περιοχές να παράγουν σπουδαία κρασιά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η παγερή και διαρκώς βροχερή περιοχή του Mosel-Saar-Ruwer, η οποία οφείλει τα λευκά διαμάντια της από Riesling στο συνδυασμό των μεγάλων κλίσεων και του έντονα στραγγιστικού σχιστολιθικού εδάφους. Οι μικρές κλίσεις, από την άλλη, βοηθούν στην κατακράτηση του νερού, αλλά και στη δημιουργία σκιάς στα αμπέλια, αφού η μία σειρά προστατεύει την επόμενη από τις ακτίνες του καυτού ήλιου. Προφανώς ένα τέτοιο αμπέλι δεν θα είχε καμιά τύχη σε οποιαδήποτε περιοχή της βόρειας Γαλλίας, το αντίθετο όμως συμβαίνει σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου οι βροχές δεν είναι τόσο συχνές και ο ήλιος τσουρουφλίζει σχεδόν όλο το χρόνο.

 

image

Το ηφαιστειακό έδαφος καθορίζει το χαρακτήρα του αµπελώνα της Σαντορίνης.

 

Ο προσανατολισμός

Το πού «βλέπει» το αμπέλι είναι ιδιαίτερα σημαντικό, αφού σε μεγάλο βαθμό καθορίζει τόσο το βαθμό πρόσληψης ζέστης, όσο και την προστασία ή την έκθεσή του στους ανέμους. Ετσι, αν οι σειρές των κλημάτων είναι φυτεμένες με προσανατολισμό Βορρά - Νότο, θα προσλάβουν περισσότερη ζέστη, ενώ, αν κοιτούν Ανατολή - Δύση, λιγότερη. Επιπροσθέτως, σε πολύ ψυχρά κλίματα, όπως της Καμπανίας ή του Chablis, ο νότιος προσανατολισμός είναι απολύτως απαραίτητος, αφού προστατεύει από τους καταστροφικούς παγωμένους βοριάδες. Αντίθετα, σε «καυτές» περιοχές είναι ευπρόσδεκτη η δροσιά που οι άνεμοι αυτοί προσφέρουν, γεγονός που αποτυπώνεται και στην προ ετών έμπνευση του Αγγελου Ρούβαλη να ονομάσει ένα από τα κρασιά του «Βορεινές Πλαγιές».

 

Το υπέδαφος

Σε τι διαφέρει ο μυθικός αμπελώνας του Haut Brion από τους γειτονικούς του, πέρα από ένα λεπτό στρώμα λευκού χαλαζία στο υπέδαφός του; Το βασικό παιχνίδι λαμβάνει χώρα στους... κάτω ορόφους, όπου βρίσκονται όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την ανάπτυξη του φυτού και τη δημιουργία μοναδικών οργανοληπτικών χαρακτηριστικών. Βασική προϋπόθεση, βεβαίως, για τα παραπάνω είναι ένα βαθύ ριζικό σύστημα που θα του επιτρέπει να φτάσει αρκετά μέτρα κάτω από τη γη και να προσλάβει (αν υπάρχουν!) μέταλλα, ιχνοστοιχεία και άλλα θρεπτικά συστατικά. Αυτός είναι ο λόγος που τα ποιοτικά αμπέλια πρέπει να είναι μεγάλα σε ηλικία (άνω των 20 ετών), έτσι ώστε οι ρίζες τους να μπορούν να «ρουφήξουν» ποιοτικές ουσίες που θα καταστήσουν τα σταφύλια τους ικανά να δώσουν κρασιά ράτσας.


Οι διαφορές στο ποτήρι

Αν και είναι δύσκολο κανείς να γενικεύσει, τα κρασιά που προέρχονται από πιο βαριά εδάφη διαθέτουν πιο τροπικά αρώματα, πλουσιότερο σώμα, στιβαρές τανίνες και έντονη οξύτητα, ωριμάζουν ωστόσο σχετικά γρήγορα. Αντίθετα, αυτά που προέρχονται από πιο ελαφριά εδάφη δίνουν αρωματικότερα, ανθώδη κρασιά, που διακρίνονται για τον φίνο χαρακτήρα τους. Αν και είναι λιγότερο σκληρά στη νεότητά τους, απαιτούν μεγαλύτερη παλαίωση στη φιάλη για να αναδείξουν το μεγαλείο τους. Για να διαπιστώσετε του λόγου το αληθές, μπορείτε να δοκιμάσετε οποιοδήποτε από τα παρακάτω ζευγάρια που προέρχονται από αμπέλια με διαφορετική εδαφολογική σύσταση. Μπορείτε να το οργανώσετε, μάλιστα, σαν... παιχνίδι με φίλους. Είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να συνδυάσετε το τερπνόν μετά του ωφελίμου μαζί με την παρέα σας.

 

Chablis vs Chablis Grand Cru

Επιλέξτε έναν καλό παραγωγό του Chablis και δοκιμάστε την απλή του ετικέτα, η οποία προέρχεται από τους πιο επίπεδους αμπελώνες της περιοχής. Συγκρίνετέ τη με ένα από τα μυθικά Grand Cru, που προέρχονται από τους κορυφαίους επικλινείς αμπελώνες με νότιο προσανατολισμό. Προσέξτε τη διαφορά στη συμπύκνωση, την πολυπλοκότητα, αλλά και τη γευστική διάρκεια.

(Στην ελληνική αγορά βρίσκουμε ετικέτες Chablis εξαιρετικών παραγωγών, όπως ο Joseph Drouhin, ο Jean Paul Droin, ο William Fevre και ο Jean Marc Brochard.)

 

Riesling Grand Cru Schlossberg vs Riesling Grand Cru Furstentum

Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να καταλάβετε το ρόλο που διαδραματίζει το έδαφος από το να δοκιμάσετε τα δύο αυτά μεγάλα κρασιά του Paul Blanck. Ο σπουδαίος Αλσατός παραγωγός οινοποιεί με τον ίδιο τρόπο τα σταφύλια των Grand Cru αμπελώνων Schlossberg και Furstentum, οι οποίοι βρίσκονται πλάι-πλάι στις πλαγιές του χωριού Keintzheim. Ωστόσο τα κρασιά που προκύπτουν δεν θα μπορούσαν να είναι πιο διαφορετικά, αφού το γρανιτικό έδαφος προσδίδει στο Schlossberg καπνιστή ελαφράδα και ορυκτή αυστηρότητα, ενώ ο ασβεστόλιθος γεμίζει το Furstentum με τροπικό εξωτισμό και γλυκιά ένταση.

(Τα κρασιά του Paul Blanck εισάγονται από την «Ερευνα», τηλ. 210-72.50.196.)

 

Ξινόμαυρο Νάουσας vs Ξινόμαυρο Αμυνταίου

Ποιος είπε ότι ελληνικό κρασί δεν προσφέρεται για αντίστοιχα παιχνίδια; Αρκεί μια προσεκτική επιλογή και το σπουδαίο Ξινόμαυρο μπορεί να προσφέρει δύο διαφορετικά αλλά εξίσου ελκυστικά πρόσωπα. Για να απολαύσετε τη στιβαρή, άγρια και γεμάτη ελιές και ντομάτες πλευρά του, βάλτε στα ποτήρια σας το κρασί ενός καλού παραγωγού της Νάουσας, η οποία ως επί το πλείστον κυριαρχείται από βαριά, ασβεστούχα εδάφη. Αντίθετα, μια φιάλη από τα αμμώδη εδάφη του Αμυνταίου θα σας συστήσει την ελαφρότερη, μαλακότερη και πιο φρουτώδη έκφραση της ποικιλίας.

(Ξινόμαυρα Νάουσας και Αμυνταίου θα βρούμε σε όλες τις κάβες και στα σούπερ μάρκετ με ενημερωμένα τμήματα κρασιού.)

 

Margaux vs Pauillac vs Saint Estephe

Αυτές οι τρεις κοινότητες του Μπορντό είναι από τις πιο διάσημες οινοπαραγωγούς περιοχές του κόσμου και τα κρασιά που παράγουν -βασισμένα στο Cabernet Sauvignon και το Merlot- από τα ακριβότερα. Επιλέξτε κρασιά, φροντίζοντας δύο εξ αυτών να βρίσκονται σε παραπλήσια κατηγορία τιμής, και συγκρίνετε το στυλ τους. Η έντονη παρουσία χαλικιών προσδίδει στο Margaux ελαφράδα και έντονα λουλουδάτο άρωμα, ενώ το πλουσιότερο σε πηλό και σίδηρο Pauillac θα παρουσιαστεί πιο εύσωμο και γεμάτο με νότες μελανιού. Ο πηλός, τέλος, είναι εκείνος που κυριαρχεί στο έδαφος του αμπελώνα του Saint Estephe, γεγονός που καθιστά τα κρασιά του πιο όξινα, επιθετικά και γλυκά στα αρώματα.

(Αξιόλογα δείγματα κρασιών και των τριών περιοχών θα βρείτε στην ηλεκτρονική κάβα www.houseofwine.gr.)

(0) Σχολιάστε
(0) Αξιολογήστε
νέο θέμα
ΥΠΟΒΟΛΗ